Interakcje leków z żywnością

Interakcje leków z żywnością

Opublikowany

Wpływ pożywienia na działanie leku nadal przez wielu traktowany jest po macoszemu. Spora część pacjentów i lekarzy jest nieświadoma, bądź bagatelizuje problem. Tymczasem zmiana kinetyki leku pod wpływem składników pożywienia może znacząco wpłynąć na efekt terapeutyczny, którego nasilenie bądź osłabienie może być nie do przewidzenia.

Najwięcej interakcji między środkami leczniczymi a składnikami odżywczymi zachodzi na etapie wchłaniania. Spora część osób przyjmujących leki nie zwraca uwagi na to, czy dany lek należy spożywać na czczo, podczas posiłku, czy niezależnie od niego. Na zmniejszenie wchłaniania leków mają wpływ bogatobiałkowe pokarmy, gdyż zwalniają proces opróżniania żołądka. Również takie produkty jak herbata czy obfitujący w jony wapniowe nabiał mogą osłabiać proces wchłaniania leków. Taniny zawarte w herbacie wiążą preparaty żelaza, a jony wapniowe niektóre antybiotyki – tetracykliny i fluorochinolony. Wapń może prowadzić również do zmniejszenia stężenia antybiotyku we krwi nawet o 50 proc. Błonnik pokarmowy obecny w wielu pokarmach (otrębach i płatkach owsianych) oraz stosowany dodatkowo jako element wspomagający odchudzanie osłabia wchłanianie przeciwdepresyjnej amitryptyliny oraz digoksyny. Bogatotłuszczowe posiłki z kolei zwiększają wchłanianie leków dobrze rozpuszczalnych w tłuszczach – przeciwgrzybiczych, przeciwdepresyjnych oraz teofiliny. W przypadku tej ostatniej pokarm może spowodować wzrost jej stężenia we krwi, prowadząc do nasilenia działań niepożądanych takich jak przyspieszona akcja czy zaburzenia rytmu serca. Tłusty pokarm nasila wchłanianie betablokerów, a spowalnia wchłanianie kaptoprilu.

WPŁYW POŻYWIENIA NA METABOLIZM LEKÓW

Niektóre składniki odżywcze modulują działanie leków, wpływając na ich metabolizm. Dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy zarówno lek, jak i składnik pożywienia konkurują o ten sam izoenzym cytochromu CYP450. Tak jest np. w przypadku soku grejpfrutowego, suszonego mięsa lub diety bogatobiałkowej i ubogowęglowodanowej. Najistotniejsze interakcje wywoływane są przez składniki soku grejpfrutowego – m.in. fl awonoidy i fumarokumaryny, które niemal całkowicie blokują aktywność enzymów wątrobowych. Po połączeniu grejpfruta z popularnymi statynami dochodzi do zwiększenia biodostępności nawet o 1500 proc.! Soku grejpfrutowego nie należy więc łączyć z lekami przeciwhistaminowymi, blokerami kanałów wapniowych, benzodwuazepinami oraz statynami. By uniknąć interakcji, należy zachować minimum 4-godzinny odstęp między przyjęciem leku a wypiciem soku.

ANTAGONISTYCZNE I SYNERGISTYCZNE DZIAŁANIE LEKÓW I POŻYWIENIA

Niekiedy składniki posiłku mogą wykazywać przeciwstawną aktywność do przyjmowanych leków. Tak jest w przypadku acenokumarolu i witaminy K, obecnej m.in. w szpinaku, brukselce i brokułach. Ten popularny lek przeciwzakrzepowy hamuje syntezę witaminy K w wątrobie, więc dostarczanie jej z pożywienia może znosić jego efekt przeciwzakrzepowy. Czasem jednak żywność i leki potęgują wzajemnie swoje działanie. Tak jest w przypadku kofeiny zawartej w napojach typu cola oraz teofi liny, które stosowane razem mogą prowadzić do pobudzenia i tachykardii. Ciekawą interakcją jest połączenie suplementów z potasem lub substytytów soli kuchennej bogatych w chlorek potasu z inhibitorami ACEI – kaptoprilem i enalaprilem, które hamują wydalanie jonów potasowych. Kumulacja jonów K+ może prowadzić do parestezji, osłabienia siły mięśniowej, a nawet zatrzymania akcji serca.

WPŁYW LEKÓW NA PRZYSWAJANIE SKŁADNIKÓW
ODŻYWCZYCH

Temat interakcji między lekiem a pożywieniem nie ogranicza się wyłącznie do wpływu pożywienia na losy leku w organizmie. Coraz częściej zwraca się uwagę na wpływ niektórych leków na przyswajanie i wydalanie określonych składników odżywczych. Koronnym przykładem tego typu interakcji jest wpływ takich leków jak sulfasalazyna, pankreatyna czy kolestipol na niedobory kwasu foliowego. To za nim stoją zaburzenia przemian homocysteiny oraz wzrost ryzyka rozwoju miażdżycy.
Poinformuj pacjenta o:
• konieczności stosowania się do zaleceń lekarza, farmaceuty, bądź informacji o dawkowaniu zawartej w ulotce,

• popijajaniu leków wyłącznie wodą (przestrzegaj przed popijaniem herbatą, kawą czy sokami owocowymi),

• tym, że jeśli planuje zażycie leku wraz z pożywieniem, które ma wpływ na jego przyswajaność, powinien go zażywać na 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku,

• tym, by w czasie kuracji unikał raczej preparatów witaminowo- mineralnych.

LEKI A ALKOHOL

Analizując temat interakcji z pożywieniem, nie sposób pominąć istotnego problemu aptecznego, jakim są pytania pacjentów o możliwość łączenia leków z alkoholem. Wbrew obiegowej opinii odpowiedź zabraniająca łączenia jakiegokolwiek leku z tą popularną używką nie jest najlepszym wyjściem. Może zdarzyć się bowiem, że nieświadomie farmaceuta może przyczynić się do odstawienia leku, a nie rezygnacji z drinka. Warto więc zapytać o częstotliwość oraz ilość spożywanego alkoholu i po uzyskaniu tych informacji przekazać rzetelną wiedzę na ten temat. W przypadku często nadużywanego paracetamolu spożycie go wraz z alkoholem może stwarzać ryzyko uszkodzenia wątroby i nerek. Ryzyko to wzrasta w przypadku przewlekłego picia. W przypadku niesteroidowych leków zapalnych pojawia się wspólny z alkoholem negatywny wpływ na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Może on również zaburzać uwalnianie leków przeciwzapalnych z postaci o modyfi kowanym uwalnianiu. W obliczu dostępności furaginy w sprzedaży podręcznej warto wspomnieć o ryzyku pojawienia się reakcji disulfi ramopodobnej po spożyciu alkoholu. Edukując pacjenta, zwróćmy uwagę, że alkohol sam w sobie może zwiększać podatność na infekcje dróg moczowych.

Udostępnij

Na Twój adres e-mail została wysłana prośba o potwierdzenie subskrypcji.
Potwierdzając subskrypcję wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celu otrzymywania treści publikowanych w serwisie.